Białe noce w Polsce
W okolicach przesilenia letniego na polskim wybrzeżu Bałtyku niebo naprawdę nie ciemnieje — zmierzch przechodzi bezpośrednio w świt
Co to są białe noce?
Białe noce to zjawisko astronomiczne występujące latem na wyższych szerokościach geograficznych. Słońce chowa się pod horyzont tak płytko, że zmierzch przechodzi bezpośrednio w świt — nie zapada pełna ciemność nocna.
Wyróżniamy trzy rodzaje białych nocy, w zależności od głębokości, na jaką słońce schodzi pod horyzont:
Astronomiczne
Niebo nie osiąga pełnej ciemności. Występują w całej Polsce, ale różnica jest subtelna i często niezauważalna, zwłaszcza w miastach.
Żeglarskie
Horyzont jest wyraźnie widoczny, niebo ma jasny odcień. Widoczne gołym okiem. W Polsce tylko na północnym Pomorzu.
Cywilne
Najjaśniejsze — możliwa aktywność bez sztucznego oświetlenia. Nie występują w Polsce (wymagają szer. > 60°N).
Białe noce żeglarskie — polskie wybrzeże Bałtyku
Białe noce żeglarskie to jedyne białe noce w Polsce, które są wyraźnie widoczne gołym okiem. W okolicach przesilenia letniego (21 czerwca) niebo na północnym horyzoncie nie ciemnieje przez całą noc — zmierzch nautyczny trwa do świtu.
Zjawisko występuje na polskim wybrzeżu Bałtyku, od Ustki po Półwysep Helski, w pasie powyżej ~54,5°N. Najdłużej trwa we Władysławowie i Łebie, gdzie jasne noce ciągną się przez ponad dwa tygodnie.
| Miejscowość | Szer. geogr. | Noce żeglarskie | Okres |
|---|---|---|---|
| Władysławowo | 54.80°N | 17 dni | 13.06 – 29.06 |
| Łeba | 54.78°N | 16 dni | 13.06 – 28.06 |
| Choczewo | 54.75°N | 15 dni | 14.06 – 28.06 |
| Krokowa | 54.77°N | 15 dni | 14.06 – 28.06 |
| Puck | 54.73°N | 14 dni | 14.06 – 27.06 |
| Gniewino | 54.72°N | 13 dni | 15.06 – 27.06 |
| Jastarnia | 54.70°N | 13 dni | 15.06 – 27.06 |
| Smołdzino | 54.67°N | 11 dni | 16.06 – 26.06 |
| Wicko | 54.67°N | 11 dni | 16.06 – 26.06 |
| Główczyce | 54.62°N | 8 dni | 17.06 – 24.06 |
| Reda | 54.62°N | 8 dni | 17.06 – 24.06 |
| Hel | 54.60°N | 7 dni | 18.06 – 24.06 |
| Kosakowo | 54.60°N | 7 dni | 18.06 – 24.06 |
| Łęczyce | 54.60°N | 7 dni | 18.06 – 24.06 |
| Wejherowo | 54.60°N | 7 dni | 18.06 – 24.06 |
| Ustka | 54.58°N | 5 dni | 19.06 – 23.06 |
| Luzino | 54.57°N | 1 dni | 21.06 – 21.06 |
| Rumia | 54.57°N | 1 dni | 21.06 – 21.06 |
Mapa białych nocy w Polsce
Kiedy są białe noce w Polsce?
Białe noce astronomiczne — subtelne, ale obecne w całej Polsce — występują od maja do sierpnia. Im dalej na północ, tym dłuższy sezon:
Średnia liczba białych nocy per województwo
| Województwo | Średnio dni | Zakres | Miast |
|---|---|---|---|
| pomorskie | 83 | 77–87 | 107 |
| warminsko-mazurskie | 80 | 75–85 | 100 |
| zachodniopomorskie | 78 | 71–85 | 105 |
| podlaskie | 75 | 67–85 | 106 |
| kujawsko-pomorskie | 74 | 68–79 | 129 |
| mazowieckie | 67 | 55–77 | 300 |
| wielkopolskie | 66 | 55–77 | 215 |
| lubuskie | 65 | 59–73 | 79 |
| lodzkie | 60 | 53–67 | 166 |
| lubelskie | 56 | 45–67 | 191 |
| dolnoslaskie | 54 | 43–61 | 162 |
| swietokrzyskie | 51 | 45–57 | 96 |
| opolskie | 49 | 41–55 | 69 |
| slaskie | 45 | 33–55 | 142 |
| podkarpackie | 41 | 27–51 | 144 |
| malopolskie | 39 | 29–47 | 162 |
Miejscowości z najdłuższym sezonem białych nocy
| Miejscowość | Województwo | Białe noce | Okres |
|---|---|---|---|
| Choczewo | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Główczyce | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Gniewino | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Hel | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Jastarnia | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Kosakowo | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Krokowa | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Łeba | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Łęczyce | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Puck | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Reda | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Smołdzino | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Ustka | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Wejherowo | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Wicko | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Władysławowo | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Braniewo | warminsko-mazurskie | 85 dni | 10.05 – 02.08 |
| Cewice | pomorskie | 85 dni | 10.05 – 02.08 |
| Chmielno | pomorskie | 85 dni | 10.05 – 02.08 |
| Czarna Dąbrówka | pomorskie | 85 dni | 10.05 – 02.08 |
Białe noce w Europie
Im dalej na północ, tym jaśniejsze białe noce. Cywilne (najjaśniejsze) wymagają szerokości powyżej ~60,5°N — w Europie to północna Skandynawia i Islandia. Słynne „białe noce" Petersburga czy Helsinek są technicznie żeglarskimi (słońce schodzi nieco poniżej 6°), ale bardzo jasnymi.
| Miasto | Szer. geogr. | Typ białych nocy |
|---|---|---|
| Reykjavik, Islandia | 64.1°N | cywilne (+ dzień polarny) |
| Trondheim, Norwegia | 63.4°N | cywilne |
| Helsinki, Finlandia | 60.2°N | żeglarskie |
| Petersburg, Rosja | 59.9°N | żeglarskie (słynne „białe noce") |
| Oslo, Norwegia | 59.9°N | żeglarskie |
| Sztokholm, Szwecja | 59.3°N | żeglarskie |
| Tallin, Estonia | 59.4°N | żeglarskie |
| Kopenhaga, Dania | 55.7°N | żeglarskie |
| Edynburg, Szkocja | 55.9°N | żeglarskie |
Jak wyglądają białe noce?
Podczas białej nocy astronomicznej niebo nad horyzontem zachowuje delikatny, ciepły odcień — przejście od zmierzchu do świtu jest niemal płynne. Najbardziej widoczne jest to w godzinach między 23:00 a 2:00, gdy normalnie niebo byłoby całkowicie ciemne.
Na północnym Pomorzu (Hel, Łeba, Władysławowo) efekt jest najwyraźniejszy — w okolicach przesilenia letniego niebo na północnym horyzoncie nie ciemnieje całkowicie przez całą noc. To doświadczenie zbliżone do słynnych białych nocy Petersburga czy Sztokholmu, choć w polskiej wersji jest łagodniejsze.
Na południu Polski (Kraków, Zakopane) zjawisko jest subtelne i zauważalne głównie z dala od miejskiego oświetlenia. Białe noce utrudniają obserwacje astronomiczne — astronomowie amatorzy planują sesje obserwacyjne na miesiące jesienno-zimowe, gdy noce są długie i ciemne.
Najczęściej zadawane pytania o białe noce
Co to są białe noce?
Białe noce to zjawisko astronomiczne, podczas którego słońce chowa się pod horyzont na tyle płytko, że zmierzch przechodzi bezpośrednio w świt — nie zapada pełna ciemność. Wyróżniamy trzy rodzaje: astronomiczne (słońce nie schodzi poniżej 18°), żeglarskie/nautyczne (poniżej 12°) i cywilne (poniżej 6°).
Czy w Polsce występują białe noce?
Tak — białe noce astronomiczne występują w całej Polsce, od 27 dni w roku na południu (Tatry, Bieszczady) do 87 dni na północy (Pomorze). Białe noce żeglarskie — jaśniejsze i widoczne gołym okiem — występują na polskim wybrzeżu Bałtyku, od Ustki po Półwysep Helski.
Kiedy są białe noce w Polsce?
Białe noce astronomiczne trwają od maja do sierpnia. Na północy (np. Choczewo) od 09.05 do 03.08 (87 dni). Na południu (np. Cisna) tylko od 08.06 do 04.07 (27 dni).
Gdzie w Polsce najlepiej obserwować białe noce?
Najbardziej widoczne białe noce występują na polskim wybrzeżu Bałtyku — od Ustki po Półwysep Helski. To jedyne miejsca w Polsce z białymi nocami żeglarskimi, widocznymi gołym okiem: zmierzch przechodzi bezpośrednio w świt, a niebo na północnym horyzoncie nie ciemnieje przez całą noc.
Jaka jest różnica między białą nocą astronomiczną a żeglarską?
Biała noc astronomiczna (słońce nie schodzi poniżej 18°) jest subtelna i trudna do zauważenia, zwłaszcza w miastach ze sztucznym oświetleniem. Biała noc żeglarska (poniżej 12°) jest wyraźnie widoczna gołym okiem — niebo pozostaje jasne, a zmierzch przechodzi płynnie w świt. W Polsce występują oba rodzaje, ale żeglarskie tylko na wybrzeżu Bałtyku.
Ile trwają białe noce w różnych miastach Polski?
Na północy (np. Choczewo) sezon trwa 87 dni: od 09.05 do 03.08. Na południu (np. Cisna) zaledwie 27 dni: od 08.06 do 04.07. Im dalej na północ, tym dłuższy sezon białych nocy.
Gdzie w Europie występują białe noce?
Białe noce cywilne (najjaśniejsze) wymagają szerokości powyżej ~60,5°N — np. Reykjavik czy Trondheim. Słynne „białe noce" Petersburga, Helsinek i Sztokholmu są technicznie żeglarskimi (słońce schodzi nieco poniżej 6°), ale bardzo jasnymi. Białe noce żeglarskie występują powyżej ~54,5°N, a astronomiczne — w całej Europie Środkowej powyżej ~48,5°N.