Białe noce w Polsce
Sezon białych nocy trwa: na północy Polski noc nie domyka się do pełnej ciemności, a po północy północny horyzont pozostaje lekko rozjaśniony
Czy teraz są białe noce?
Tak. Białe noce astronomiczne trwają teraz na północy Polski. Dzisiejszy zasięg schodzi mniej więcej do 49,2°N; na jego południowej granicy są już: Sanok, Nowy Targ, Zakopane, Jabłonka i Łącko. To nie jest osobny obiekt na niebie, tylko brak pełnej ciemności nocnej; najłatwiej rozpoznać go po północy poza miejskim oświetleniem.
Co to są białe noce?
Białe noce to zjawisko astronomiczne występujące latem na wyższych szerokościach geograficznych. Słońce chowa się pod horyzont tak płytko, że zmierzch przechodzi bezpośrednio w świt — nie zapada pełna ciemność nocna.
Wyróżniamy trzy rodzaje białych nocy, w zależności od głębokości, na jaką słońce schodzi pod horyzont:
Astronomiczne
Niebo nie osiąga pełnej ciemności. Występują w całej Polsce, ale różnica jest subtelna i często niezauważalna, zwłaszcza w miastach.
Żeglarskie
Niebo i horyzont pozostają wyraźnie jaśniejsze niż podczas zwykłej nocy. W Polsce tylko na północnym Pomorzu.
Cywilne
Najjaśniejsze — możliwa aktywność bez sztucznego oświetlenia. Nie występują w Polsce (wymagają szer. > 60°N).
Białe noce żeglarskie — polskie wybrzeże Bałtyku
Białe noce żeglarskie to w Polsce najłatwiejsza do rozpoznania forma zjawiska. W okolicach przesilenia letniego (21 czerwca) niebo na północnym horyzoncie nie ciemnieje przez całą noc — zmierzch nautyczny trwa do świtu.
Zjawisko występuje na polskim wybrzeżu Bałtyku, od Ustki po Półwysep Helski, w pasie powyżej ~54,5°N. Najdłużej trwa we Władysławowie i Łebie, gdzie nocna poświata utrzymuje się przez ponad dwa tygodnie.
| Miejscowość | Szer. geogr. | Noce żeglarskie | Okres |
|---|---|---|---|
| Władysławowo | 54.80°N | 17 dni | 13.06 – 29.06 |
| Łeba | 54.78°N | 16 dni | 13.06 – 28.06 |
| Choczewo | 54.75°N | 15 dni | 14.06 – 28.06 |
| Krokowa | 54.77°N | 15 dni | 14.06 – 28.06 |
| Puck | 54.73°N | 14 dni | 14.06 – 27.06 |
| Gniewino | 54.72°N | 13 dni | 15.06 – 27.06 |
| Jastarnia | 54.70°N | 13 dni | 15.06 – 27.06 |
| Smołdzino | 54.67°N | 11 dni | 16.06 – 26.06 |
| Wicko | 54.67°N | 11 dni | 16.06 – 26.06 |
| Główczyce | 54.62°N | 8 dni | 17.06 – 24.06 |
| Reda | 54.62°N | 8 dni | 17.06 – 24.06 |
| Hel | 54.60°N | 7 dni | 18.06 – 24.06 |
| Kosakowo | 54.60°N | 7 dni | 18.06 – 24.06 |
| Łęczyce | 54.60°N | 7 dni | 18.06 – 24.06 |
| Wejherowo | 54.60°N | 7 dni | 18.06 – 24.06 |
| Ustka | 54.58°N | 5 dni | 19.06 – 23.06 |
| Luzino | 54.57°N | 1 dni | 21.06 – 21.06 |
| Rumia | 54.57°N | 1 dni | 21.06 – 21.06 |
Mapa sezonu białych nocy w Polsce
Kiedy i gdzie występują białe noce w Polsce?
Białe noce astronomiczne — subtelne, ale obecne w całej Polsce — występują od maja do sierpnia. Im dalej na północ, tym dłuższy sezon:
Średnia liczba białych nocy astronomicznych wg województwa
| Województwo | Średnio dni | Zakres | Miejscowości |
|---|---|---|---|
| pomorskie | 83 | 77–87 | 107 |
| warminsko-mazurskie | 80 | 75–85 | 100 |
| zachodniopomorskie | 78 | 71–85 | 105 |
| podlaskie | 75 | 67–85 | 106 |
| kujawsko-pomorskie | 74 | 68–79 | 129 |
| mazowieckie | 67 | 55–77 | 300 |
| wielkopolskie | 66 | 55–77 | 215 |
| lubuskie | 65 | 59–73 | 79 |
| lodzkie | 60 | 53–67 | 166 |
| lubelskie | 56 | 45–67 | 191 |
| dolnoslaskie | 54 | 43–61 | 162 |
| swietokrzyskie | 51 | 45–57 | 96 |
| opolskie | 49 | 41–55 | 69 |
| slaskie | 45 | 33–55 | 142 |
| podkarpackie | 41 | 27–51 | 144 |
| malopolskie | 39 | 29–47 | 162 |
Miejscowości z najdłuższym sezonem białych nocy astronomicznych
| Miejscowość | Województwo | Noce astronomiczne | Okres |
|---|---|---|---|
| Choczewo | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Główczyce | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Gniewino | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Hel | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Jastarnia | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Kosakowo | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Krokowa | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Łeba | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Łęczyce | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Puck | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Reda | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Smołdzino | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Ustka | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Wejherowo | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Wicko | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Władysławowo | pomorskie | 87 dni | 09.05 – 03.08 |
| Braniewo | warminsko-mazurskie | 85 dni | 10.05 – 02.08 |
| Cewice | pomorskie | 85 dni | 10.05 – 02.08 |
| Chmielno | pomorskie | 85 dni | 10.05 – 02.08 |
| Czarna Dąbrówka | pomorskie | 85 dni | 10.05 – 02.08 |
Białe noce w Europie
Im dalej na północ, tym jaśniejsze białe noce. Cywilne (najjaśniejsze) wymagają szerokości powyżej ~60,5°N — w Europie to północna Skandynawia i Islandia. Słynne „białe noce" Petersburga czy Helsinek są technicznie żeglarskimi (słońce schodzi nieco poniżej 6°), ale bardzo jasnymi.
| Miasto | Szer. geogr. | Typ białych nocy |
|---|---|---|
| Reykjavik, Islandia | 64.1°N | cywilne (+ dzień polarny) |
| Trondheim, Norwegia | 63.4°N | cywilne |
| Helsinki, Finlandia | 60.2°N | żeglarskie |
| Petersburg, Rosja | 59.9°N | żeglarskie (słynne „białe noce") |
| Oslo, Norwegia | 59.9°N | żeglarskie |
| Sztokholm, Szwecja | 59.3°N | żeglarskie |
| Tallin, Estonia | 59.4°N | żeglarskie |
| Kopenhaga, Dania | 55.7°N | żeglarskie |
| Edynburg, Szkocja | 55.9°N | żeglarskie |
Jak wyglądają białe noce?
Biała noc nie jest osobnym obiektem na niebie, tylko stanem nocnego światła. Zamiast pełnej czerni zostaje poświata: przejście od zmierzchu do świtu jest płynne, a słabsze gwiazdy giną w rozjaśnionym tle.
Na północnym Pomorzu (Hel, Łeba, Władysławowo) efekt jest najwyraźniejszy — w okolicach przesilenia letniego północny horyzont nie ciemnieje całkowicie przez całą noc. To doświadczenie zbliżone do słynnych białych nocy Petersburga czy Sztokholmu, choć w polskiej wersji jest łagodniejsze.
W głębi kraju zjawisko jest subtelne i najłatwiej je rozpoznać z dala od miejskiego oświetlenia. Dla astronomów amatorów oznacza przede wszystkim brak prawdziwie ciemnego nieba, dlatego głębsze obserwacje planuje się zwykle na miesiące jesienno-zimowe.
Najczęściej zadawane pytania o białe noce
Co to są białe noce?
Białe noce to zjawisko astronomiczne, podczas którego słońce chowa się pod horyzont na tyle płytko, że zmierzch przechodzi bezpośrednio w świt — nie zapada pełna ciemność. Wyróżniamy trzy rodzaje: astronomiczne (słońce nie schodzi poniżej 18°), żeglarskie/nautyczne (poniżej 12°) i cywilne (poniżej 6°).
Czy w Polsce występują białe noce?
Tak — białe noce astronomiczne występują w całej Polsce, od 27 dni w roku na południu (Tatry, Bieszczady) do 87 dni na północy (Pomorze). Białe noce żeglarskie — jaśniejsze i łatwiejsze do rozpoznania — występują na polskim wybrzeżu Bałtyku, od Ustki po Półwysep Helski.
Kiedy są białe noce w Polsce?
Białe noce astronomiczne trwają od maja do sierpnia. Na północy (np. Choczewo) od 09.05 do 03.08 (87 dni). Na południu (np. Cisna) tylko od 08.06 do 04.07 (27 dni).
Gdzie występują białe noce w Polsce?
Najwyraźniejszy efekt białych nocy występuje na polskim wybrzeżu Bałtyku — od Ustki po Półwysep Helski. To jedyne miejsca w Polsce z białymi nocami żeglarskimi: zmierzch przechodzi bezpośrednio w świt, a północny horyzont nie robi się całkiem ciemny.
Jaka jest różnica między białą nocą astronomiczną a żeglarską?
Biała noc astronomiczna (słońce nie schodzi poniżej 18°) jest subtelna i trudna do zauważenia, zwłaszcza w miastach ze sztucznym oświetleniem. Biała noc żeglarska (poniżej 12°) daje wyraźniejszą jasność nocnego nieba — północny horyzont nie ciemnieje do końca, a zmierzch płynnie przechodzi w świt. W Polsce występują oba rodzaje, ale żeglarskie tylko na wybrzeżu Bałtyku.
Ile trwają białe noce w różnych miastach Polski?
Na północy (np. Choczewo) sezon trwa 87 dni: od 09.05 do 03.08. Na południu (np. Cisna) zaledwie 27 dni: od 08.06 do 04.07. Im dalej na północ, tym dłuższy sezon białych nocy.
Gdzie w Europie występują białe noce?
Białe noce cywilne (najjaśniejsze) wymagają szerokości powyżej ~60,5°N — np. Reykjavik czy Trondheim. Słynne „białe noce" Petersburga, Helsinek i Sztokholmu są technicznie żeglarskimi (słońce schodzi nieco poniżej 6°), ale bardzo jasnymi. Białe noce żeglarskie występują powyżej ~54,5°N, a astronomiczne — w całej Europie Środkowej powyżej ~48,5°N.