Dzień Bezpiecznego Internetu — bezpieczeństwo dzieci w erze sztucznej inteligencji

• DBI 2026 przypada 10 lutego — obchody w polskich szkołach trwają do końca marca
• 23. edycja międzynarodowej inicjatywy Komisji Europejskiej, obchodzonej w ok. 190 krajach
• Organizatorzy w Polsce: NASK i Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, główny partner — Fundacja Orange
• Temat przewodni: sztuczna inteligencja, deepfake'i i weryfikacja treści online
• Coroczna gala DBI w Warszawie z transmisją online — tematy: social media, rodzice, szkoła bez telefonów
• Telefon zaufania 116 111 dla dzieci i młodzieży, 800 100 100 dla rodziców i nauczycieli

Sztuczna inteligencja potrafi wygenerować zdjęcie, głos i film nie do odróżnienia od prawdziwego. Deepfake'i, boty udające rówieśników, algorytmy projektujące uzależnienie — zagrożenia, o których jeszcze kilka lat temu nie słyszano, stały się codziennością dzieci i nastolatków. Dlatego co roku, w drugi wtorek lutego, obchodzony jest Dzień Bezpiecznego Internetu (DBI) — międzynarodowa inicjatywa, która od ponad dwóch dekad przypomina, że internet może być przestrzenią rozwoju i nauki, o ile potrafimy korzystać z niego mądrze.

W Polsce DBI organizuje Polskie Centrum Programu Safer Internet (PCPSI), tworzone przez państwowy instytut badawczy NASK oraz Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Głównym partnerem wydarzenia jest Fundacja Orange. Najbliższa edycja przypada na 10 lutego 2026, a jej hasło — #działajmyrazem — zachęca do wspólnego budowania bezpieczniejszego internetu.

Dlaczego bezpieczeństwo online wymaga nowego podejścia

Krajobraz zagrożeń online zmienia się szybciej niż kiedykolwiek. To, co kilka lat temu wymagało zaawansowanej wiedzy technicznej, robi się jednym kliknięciem — a dzieci i młodzież są na to narażone każdego dnia.

Żyjemy w świecie, w którym internet — wspierany przez sztuczną inteligencję, algorytmy i treści generowane automatycznie — jest nieodłączną częścią codzienności dzieci, młodzieży i dorosłych. Coraz łatwiej tworzyć i rozpowszechniać informacje, ale jednocześnie coraz trudniej odróżnić to, co rzetelne, od tego, co fałszywe lub szkodliwe.

— Ośrodek Rozwoju Edukacji

Dzieci dorastają w cyfrowym środowisku jak w swoim naturalnym otoczeniu. Traktują internet, media społecznościowe i komunikatory jako oczywisty element codzienności — uczą się, rozmawiają, budują relacje. Edukacja cyfrowa musi więc wykraczać daleko poza proste „nie podawaj hasła". Opiera się dziś na trzech filarach: prywatności danych, netykiecie i empatii online oraz weryfikacji treści generowanych przez AI.

Od 2004 roku — jak powstał Dzień Bezpiecznego Internetu

Komisja Europejska ustanowiła Dzień Bezpiecznego Internetu w 2004 roku w ramach projektu SafeBorders. Inicjatywę przejęła sieć Insafe, a z biegiem lat DBI wyrósł z europejskiego projektu na globalne wydarzenie obchodzone w około 190 krajach na wszystkich kontynentach.

Co roku DBI angażuje szerokie grono uczestników — od decydentów i przedstawicieli branży technologicznej, przez organizacje pozarządowe i nauczycieli, po rodziców i samą młodzież. Nie chodzi wyłącznie o podnoszenie świadomości. Celem jest podejmowanie konkretnych działań, które chronią i wzmacniają pozycję dzieci w cyfrowym świecie.

Polska dołączyła do inicjatywy w 2005 roku. Organizatorzy — NASK i Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę — realizują unijny program „Digital Europe". Tradycyjnie obchody nie ograniczają się do jednego dnia. Lokalne inicjatywy edukacyjne w szkołach, bibliotekach i organizacjach w całej Polsce trwają od lutego do końca marca.

Cyberprzemoc, phishing, FOMO — zagrożenia, które nie zniknęły

Deepfake'i i boty to nowe ryzyka, ale stare zagrożenia — cyberprzemoc, phishing, uzależnienie od ekranów — wcale nie znikają. Ewoluują i nabierają nowych form.

Cyberprzemoc i hejt

Agresja w sieci przybiera wiele postaci: od prześmiewczych serwisów i kompromitujących nagrań, przez cyberstalking, po happy slapping — filmowanie ataków na ofiary i publikowanie nagrań w internecie. Anonimowość, jaką daje sieć, obniża barierę empatii. Słowa w internecie ranią tak samo jak te wypowiedziane na głos, a ich zasięg bywa nieporównywalnie większy.

Phishing i oszustwa

Ponad połowa cyberataków w polskim internecie to phishing — podszywanie się pod inne osoby lub instytucje w celu wyłudzenia danych lub pieniędzy. Przestępcy wykorzystują e-maile, komunikatory, fałszywe SMS-y (smishing) i podrobione połączenia głosowe (vishing). Popularnym scenariuszem są wiadomości od „dziecka" z prośbą o kontakt na nowy numer — celem jest szybkie wyłudzenie pieniędzy.

FOMO i nadużywanie technologii

Strach przed pominięciem (FOMO — Fear of Missing Out) napędza kompulsywne sprawdzanie mediów społecznościowych. Problematyczne użytkowanie internetu dotyka coraz młodszych użytkowników. Równowaga między światem online i offline staje się jednym z kluczowych wyzwań wychowawczych.

Sexting i cyfrowy ślad

Raz udostępnione zdjęcie lub nagranie zostaje w sieci praktycznie na zawsze. Zjawisko sextingu — wysyłania intymnych treści — niesie poważne konsekwencje prawne i emocjonalne. Każda aktywność w internecie zostawia cyfrowy ślad, który może wpłynąć na przyszłość dziecka.

Jak Polska obchodzi Dzień Bezpiecznego Internetu

Centralnym punktem obchodów jest coroczna Gala DBI, organizowana tradycyjnie w Warszawie i dostępna w transmisji online. Podczas gali eksperci omawiają aktualne wyzwania cyfrowe — od wpływu mediów społecznościowych na rozwój młodych ludzi, przez relacje rodzinne w cyfrowym świecie, po kwestię telefonów w szkołach.

Organizatorzy zachęcają szkoły, organizacje pozarządowe, firmy i osoby prywatne do realizacji lokalnych inicjatyw DBI — lekcji tematycznych, projektów klasowych, kampanii informacyjnych, konkursów, wystaw i debat. Inicjatywy zgłasza się przez formularz na stronie DBI.pl do końca marca. Każda zarejestrowana instytucja otrzymuje elektroniczne zaświadczenie udziału, a organizatorzy nagradzają najciekawsze projekty w konkursie.

Szczególnym programem są CYBERspoty — szkolne zespoły ds. cyberbezpieczeństwa tworzone przez uczniów klas 7-8 szkół podstawowych i szkół ponadpodstawowych. Zespół liczy od 2 do 6 osób i działa pod opieką koordynatora-nauczyciela. CYBERliderzy organizują wydarzenia, prowadzą kampanie i pomagają rówieśnikom w sprawach związanych z bezpieczeństwem w sieci.

Nauczyciele mogą korzystać z bogatych zasobów edukacyjnych dostępnych cały rok. Zintegrowana Platforma Edukacyjna (ZPE) oferuje bezpłatne scenariusze i karty pracy od poziomu wczesnoszkolnego po szkoły ponadpodstawowe.

Platforma IT Szkoła udostępnia 35 kursów z zakresu cyberbezpieczeństwa — od serii „Owce w sieci" dla młodszych dzieci, przez „Krasnoludki 2.0" o phishingu i hejcie, po zaawansowane moduły o ochronie danych. NASK publikuje również poradniki i broszury, w tym „ABC cyberbezpieczeństwa", „(Nie)widzialne ślady online" czy scenariusz „Chill w realu" o korzyściach z bycia offline.

Jak rozmawiać z dzieckiem o bezpieczeństwie online

Fundamentem bezpieczeństwa dziecka w sieci nie jest technologia, ale relacja. Rozmowa o cyfrowym świecie powinna być tak naturalna jak rozmowa o bezpieczeństwie na drodze — regularna, spokojna i wolna od moralizowania.

Trzy obszary, które warto poruszać:

• Prywatność danych — imię, nazwisko, adres i zdjęcia to informacje, które nie powinny trafiać do nieznajomych. Każda aktywność online zostawia ślad.
• Empatia i kultura online — zasady dobrego zachowania obowiązują też w internecie. Przed wysłaniem wiadomości warto zastanowić się, jak poczuje się odbiorca.
• Weryfikacja treści — nie wszystko, co wygląda prawdziwie, jest prawdziwe. Zdjęcia, głosy i filmy mogą być generowane przez sztuczną inteligencję.

Praktyczne kroki dla rodziców

• Ustalcie wspólnie domowe zasady ekranowe — ile czasu dziennie, jakie aplikacje, jakie godziny
• Naucz dziecko tworzyć silne hasła (12+ znaków) i korzystać z weryfikacji dwuetapowej (2FA)
• Zainstaluj kontrolę rodzicielską — aplikacje blokujące dostęp do szkodliwych treści
• Rozmawiaj o phishingu — ucz rozpoznawać fałszywe wiadomości i podejrzane linki
• Sprawdzajcie razem, czy widziane treści nie są deepfake'ami

Gdzie szukać pomocy

• Telefon zaufania 116 111 — dla dzieci i młodzieży
• Linia 800 100 100 — dla rodziców i nauczycieli
• Dyżurnet.pl — anonimowe zgłaszanie nielegalnych treści w internecie
• saferinternet.pl — materiały edukacyjne, scenariusze lekcji, informacje o DBI