- 4 czerwca Polska obchodzi Dzień Drukarza, zawodowe święto branży poligraficznej.
- Tradycja święta wywodzi się z Krajowego Zjazdu w Gnieźnie w 1945 roku, który powołał Związek Zawodowy Pracowników Przemysłu Poligraficznego.
- Podczas zaborów drukarze byli „prekursorami walki o niepodległość” – słowo drukowane służyło walce z germanizacją i rusyfikacją.
- Polska branża poligraficzna zatrudnia 55 tysięcy osób i zajmuje 5. miejsce w UE pod względem przychodów.
- Od 1992 roku branżę reprezentuje Polska Izba Druku, jedyna ogólnopolska organizacja samorządu drukarzy.
4 czerwca w Polsce świętują drukarze, poligrafowie i wszyscy, którzy zamieniają projekty w fizyczne przedmioty. Dzień Drukarza to zawodowe święto branży, która wytwarza książki, opakowania, etykiety i materiały reklamowe – sektora zatrudniającego dziesiątki tysięcy ludzi i obecnego w każdym zakątku życia codziennego.
Drukarze jako strażnicy polskiego słowa
Dzień Drukarza sięga tradycją głębiej niż większość polskich świąt zawodowych. Podczas zaborów, gdy germanizacja i rusyfikacja systematycznie wypierały język polski ze szkół, urzędów i przestrzeni publicznej, drukarnie stały się miejscem oporu. Związek Zawodowy Poligrafów, opisując własną historię przy okazji jubileuszu 150-lecia, wskazuje drukarzy jako „prekursorów walki o niepodległość” – ludzi, dla których słowo drukowane było orężem w walce o zachowanie tożsamości narodowej.
Ten etos ukształtował kulturę zawodową polskich drukarzy: rzemieślnika, który przez wieki rozumiał, że to, co wypuszcza w świat, ma znaczenie.
Gniezno 1945 – skąd wziął się Dzień Drukarza
W październiku 1945 roku drukarze z całej Polski zjechali do Gniezna. Krajowy Zjazd powołał Związek Zawodowy Pracowników Przemysłu Poligraficznego, pierwszą ogólnopolską organizację branżową po wojnie. Z tego momentu wywodzi się tradycja Dnia Drukarza. Związek Zawodowy Poligrafów obchodził 150-lecie swojej działalności w 2023 roku pod honorowym patronatem Prezydenta RP.
Data 4 czerwca funkcjonuje w obiegu kalendarzowym i edukacyjnym jako ugruntowana praktyka środowiskowa. Monitor Polski z 1973 roku (nr 118) wskazywał inną regułę: ostatnią niedzielę maja. Współczesny obieg trwale ustalił się na 4 czerwca.
Poligrafia dziś – skala branży i jej instytucje
Branża poligraficzna w Polsce to jeden z większych sektorów produkcyjnych w Europie. Według danych GUS i Eurostat z 2020 roku bezpośrednio zatrudniała 55 tysięcy osób, a łącznie z efektem pośrednim generowała 134 tysiące miejsc pracy. Działało wówczas ponad 9 300 firm, z których ponad 92% to mikroprzedsiębiorstwa. Polska zajmuje 5. miejsce w Unii Europejskiej pod względem przychodów branży poligraficznej i jest największym rynkiem poligraficznym w Europie Środkowo-Wschodniej.
Zawodową reprezentację branży sprawuje Polska Izba Druku, powołana w 1992 roku jako jedyna ogólnopolska organizacja samorządu drukarzy i członek Krajowej Izby Gospodarczej. Izba organizuje targi POLIGRAF EXPO i konkurs Złoty Gryf, nagrodę dla najlepszych produktów poligraficznych.
Jak wygląda Dzień Drukarza
Dzień Drukarza ma charakter rozproszony: obchody organizują drukarnie, szkoły zawodowe i biblioteki – każda we własnym zakresie. Centrum Kształcenia i Wychowania OHP w Dobieszkowie należy do placówek, które organizują z tej okazji zajęcia edukacyjne dla uczniów.
Zawód drukarza obejmuje obsługę maszyn druku arkuszowego, zwojowego, cyfrowego i fleksograficznego, a jego produkty towarzyszą człowiekowi od rana do wieczora: w podręczniku szkolnym, na opakowaniu kawy, w aptecznej ulotce i na billboardzie za oknem.