9 maja - Uchylone w 2015 roku — aktualne polskie upamiętnienie zakończenia II wojny to 8 maja jako Narodowy Dzień Zwycięstwa.
Dzień Zwycięstwa 9 maja to dawne polskie święto państwowe, ustanowione dekretem z 8 maja 1945 roku pod nazwą Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności. Nie jest to obecna polska data upamiętnienia zakończenia II wojny światowej — od 2015 roku tą datą jest 8 maja.
9 maja czy 8 maja?
W polskim kalendarzu państwowym istnieją dwie różne daty związane z zakończeniem II wojny w Europie — z oddzielną podstawą prawną i oddzielną nazwą:
- 9 maja — Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności, obchodzone od 1945 roku. Uchylone ustawą z 2015 roku.
- 8 maja — Narodowy Dzień Zwycięstwa, ustanowiony tą samą ustawą z 24 kwietnia 2015 roku. Obowiązujące polskie święto państwowe.
Obie daty dotyczą zakończenia wojny w Europie, ale mają osobną podstawę prawną i oddzielną nazwę. Ta karta dotyczy wyłącznie dawnego 9 maja.
Co ustanowiono w 1945 roku?
Dekretem z 8 maja 1945 roku ustanowiono Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności obchodzone 9 maja. Pod tą nazwą data funkcjonowała przez siedemdziesiąt lat w polskim porządku prawnym.
Czy 9 maja było dniem wolnym od pracy?
Tak, ale tylko w pierwszych latach. Dekret z 1945 roku wskazywał 9 maja jako dzień wolny od pracy, lecz wszedł w życie już po tej dacie, dlatego w kalendarzu praktycznie działa to od 1946 roku. Status dnia wolnego utrzymał się do 1950 roku.
Od ustawy o dniach wolnych od pracy z 1951 roku 9 maja nie było już na ustawowej liście dni wolnych. To ważny szczegół: w PRL data nadal była świętem państwowym i okazją do oficjalnych obchodów, ale nie oznaczała automatycznie ustawowego dnia wolnego od pracy.
Czym były obchody 9 maja w PRL?
W PRL 9 maja obchodzono uroczyście — pochody, akademie, parady. Zakłady pracy delegowały pracowników na uroczystości. Dekret Bieruta mówił o „wolności i sprawiedliwości nad niewolą i gwałtem". Stefan Korboński, ostatni Delegat Rządu RP na Kraj, pisał 8 maja 1945 roku z Warszawy do Londynu: „Zakończenie wojny Warszawa przyjęła obojętnie. U nas to niczego nie zmienia."
Co zmieniło się w 2015 roku?
Ustawa z 24 kwietnia 2015 roku ustanowiła Narodowy Dzień Zwycięstwa — nowe polskie święto państwowe obchodzone 8 maja. Ta sama ustawa uchyliła dekret z 1945 roku i zniosła dawne święto 9 maja. Od 2015 roku 9 maja nie jest aktualnym polskim świętem państwowym.