Lucjusz to jedno z najstarszych imion w historii — należy do niewielkiej grupy rzymskich praenomina (imion właściwych), obok takich jak Marek, Tyberiusz, Gajusz czy Kwintus. Łacińskie Lucius nadawano w Rzymie chłopcom urodzonym o wschodzie słońca (prima luce natus). Rdzeń lux (światło) łączy je z całą rodziną imion o tym samym pochodzeniu, takich jak Łucja czy Lucjan.
Lucjusz czy Łucjusz?
W polskich dokumentach funkcjonują dwie pisownie tego imienia: Lucjusz (z „l") i Łucjusz (z „ł"). To nie są dwa osobne imiona — to warianty ortograficzne jednego i tego samego imienia. Forma z „ł" powstała w średniowieczu, gdy łacińskie imiona zaczynające się na „L" adaptowano do polszczyzny, regularnie przekształcając początkowe „l" w „ł". Forma Lucjusz to zapis bliższy łacińskiemu oryginałowi Lucius.
Imię jest dziś niezwykle rzadkie: w rejestrze PESEL figuruje ok. 215 żyjących Lucjuszów i zaledwie kilku Łucjuszów. Obie formy mają tych samych świętych patronów i te same daty imienin.
Patron — święty Lucjusz I, papież
Najważniejszym patronem jest święty Lucjusz I — papież, który zasiadł na Stolicy Piotrowej w 253 roku. Wkrótce po wyborze cesarz Gallus skazał go na wygnanie, z którego wrócił po śmierci cesarza. Zaznaczył się łagodnym podejściem w sporze o tzw. lapsi — chrześcijan, którzy zaparli się wiary pod groźbą prześladowań — opowiadając się za ich ponownym przyjmowaniem do wspólnoty. Św. Cyprian oddawał mu pochwały za męstwo w wyznawaniu wiary. Lucjusz I zmarł 4 marca 254 roku. Jego wspomnienie liturgiczne przypada na 4 marca.