Światowy Dzień Zakładki do Książki (WOBODA)

• Światowy Dzień Zakładki do Książki (World Bookmark Day - WOBODA) obchodzony jest 25 lutego każdego roku
• Inicjatywa społeczności International Friends of Bookmarks (IFOB) – pierwsze obchody w 2017 roku
• Założyciel: Asim Maner (Szwajcaria), twórca IFOB w grudniu 2015 i autor przełomowych badań o zakładkach
• Przełomowe odkrycie: zakładki towarzyszą książkom od 2000 lat (od I wieku n.e.), nie od średniowiecza, jak wcześniej sądzono
• Najstarsza znana zakładka pochodzi z VI wieku n.e. – ozdobna skórzana zakładka z koptyjskiego kodeksu znalezionego w Egipcie
• Coroczne aktywności: loteria zakładek (Bookmark Raffle), darmowe wzory do wydruku, lokalne wydarzenia w bibliotekach, nagrody
• WOBODA to oddolna inicjatywa społeczności, ale z międzynarodowym zasięgiem

25 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Zakładki do Książki – WOBODA (World Bookmark Day). To oddolna inicjatywa społeczności International Friends of Bookmarks (IFOB), organizowana od 2017 roku. Święto ma zwrócić uwagę na zakładki – „małych pomocników czytelnika" i „wiernych towarzyszy książek od 2000 lat".

WOBODA to projekt społeczności miłośników zakładek, który zyskał zasięg międzynarodowy dzięki pasji kolekcjonerów, bibliotekarzy, artystów i wydawców z całego świata.

Dlaczego 25 lutego?

25 lutego nie zostało wybrane przypadkowo. Założyciel IFOB, Asim Maner, poszukiwał terminu w spokojnym okresie roku – z dala od świątecznego zgiełku i wakacyjnych podróży. Koniec lutego spełniał te kryteria idealnie.

W wielu krajach, zwłaszcza w Europie, jest to pora ciemnych dni i niesprzyjającej pogody – idealne warunki do czytania i spędzania czasu z książkami. Data była również wolna od innych świąt międzynarodowych, co pozwalało WOBODA wyróżnić się w kalendarzu.

Skrót WOBODA został celowo wymyślony, aby uniknąć pomyłek z WBD (World Book Day – Światowy Dzień Książki). Nazwa miała być łatwa do zapamiętania i wyróżniająca się.

Asim Maner i odkrycie 2000-letniej historii zakładek

Kluczową postacią w historii WOBODA jest Asim Maner – szwajcarski kolekcjoner, właściciel Mirage Bookmarks i założyciel International Friends of Bookmarks. W grudniu 2015 powołał do życia IFOB, a kilka miesięcy później, w lutym 2016, opublikował przełomową pracę „Earliest History of Bookmarks" (Najstarsza historia zakładek).

Badania Manera obaliły dotychczasowe przekonania. Do 2016 roku uważano, że najstarsze zakładki pochodzą ze średniowiecza i były używane w europejskich klasztorach. Maner wykazał jednak, że zakładki towarzyszą książkom od około 2000 lat – od pojawienia się kodeksów (wczesnej formy książek) w I wieku n.e.

Najstarsza obecnie znana zakładka to ozdobna skórzana zakładka wyłożona welunem z tyłu, przymocowana do okładki koptyjskiego kodeksu. Archeolodzy znaleźli ją w Egipcie w latach 1924-25, pod ruinami klasztoru Apa Jeremiah w Sakkarze. To odkrycie zmieniło sposób myślenia o zakładkach – z prostego dodatku do nieodłącznego elementu kultury czytelniczej przez wieki.

International Friends of Bookmarks (IFOB)

International Friends of Bookmarks to społeczność miłośników zakładek założona w grudniu 2015 przez Asima Manera. Organizacja zwiększa świadomość społeczną o zakładkach – ich historii, różnorodności i znaczeniu kulturowym.

IFOB skupia członków z całego świata: kolekcjonerów zakładek, bibliotekarzy, ilustratorów, projektantów, blogerów, właścicieli księgarń i wydawców. Członkostwo jest darmowe i otwarte dla wszystkich zainteresowanych zakładkami.

Po śmierci Asima Manera w 2017 roku prowadzenie IFOB przejął zespół współpracowników: Laine Farley (Oakland, USA), Heather Harrington (Massachusetts, USA) i Rita Colognola (Holandia).

Świętujemy małych pomocników czytelnika i wiernych towarzyszy książek od 2000 lat.

To hasło WOBODA najlepiej oddaje ducha święta – docenienie zakładek, które służą czytelnikom od dwóch tysięcy lat.

Jak obchodzony jest WOBODA?

Światowy Dzień Zakładki do Książki to seria aktywności, w których mogą uczestniczyć miłośnicy zakładek z całego świata. Każdego 25 lutego organizowane są różnorodne wydarzenia – od loterii zakładek po lokalne wystawy w bibliotekach.

Bookmark Raffle – loteria zakładek

Najbardziej popularna aktywność WOBODA to loteria zakładek. Zasady są proste: za każde 10 wysłanych zakładek uczestnik otrzymuje 1 los. Im więcej zakładek ktoś prześle, tym większe ma szanse na wygraną. 25 lutego losowany jest zwycięzca, który otrzymuje wszystkie zakładki zebrane w puli.

Aby zapobiec sytuacji, w której zwycięzca dostaje z powrotem własne zakładki, organizatorzy przyznają drugą nagrodę – zwycięzca loterii wysyła swoje zakładki do osoby, która zajęła drugie miejsce.

Darmowe wzory zakładek do wydruku

Artyści i projektanci z całego świata tworzą zakładki specjalnie na WOBODA. IFOB udostępnia wzory do pobrania – można je wydrukować samodzielnie na papierze lub kartonie. Na każdej zakładce znajduje się hasło „World Bookmark Day", data „25 lutego" oraz adres strony www.ifobookmarks.org/woboda.

Lokalne wydarzenia w bibliotekach i księgarniach

IFOB zachęca miłośników zakładek do organizowania lokalnych wydarzeń – wystaw, warsztatów tworzenia zakładek czy wymian zakładek (bookmark swap) w bibliotekach i księgarniach. Przykładem może być wystawa „Bookmarks: The Constant Companion of Books for Over 2,000 Years" w Geisel Library na University of California, San Diego.

Nagrody

Dwie główne nagrody przyznawane w ramach WOBODA to:

• Asim Maner Award – za wybitną promocję zakładek. Nagroda nazwana na cześć założyciela IFOB, przyznawana osobom, które w sposób szczególny promują zakładki w społecznościach lokalnych lub w mediach społecznościowych.

• Bookmark Collection Award – za wybitną kolekcję zakładek. Kryteria obejmują wielkość kolekcji, kompletność, dokumentację oraz promocję (np. publikacje, wystawy, aktywność w internecie).

Historia WOBODA

Idea Światowego Dnia Zakładki do Książki narodziła się w dyskusjach społeczności IFOB. W marcu 2016 roku Asim Maner ogłosił decyzję o uruchomieniu WOBODA, mimo obaw niektórych członków, że projekt może być zbyt ambitny dla młodej i małej społeczności.

Maner przekonywał, że nie trzeba od razu tworzyć gigantycznego przedsięwzięcia na miarę Światowego Dnia Książki (World Book Day) organizowanego przez UNESCO. WOBODA może rosnąć stopniowo, razem ze społecznością IFOB.

Pierwsze obchody WOBODA odbyły się 25 lutego 2017 roku. Od tego czasu święto jest organizowane każdego roku i stopniowo zyskuje na popularności – zarówno wśród kolekcjonerów zakładek, jak i bibliotek, księgarń i społeczności czytelniczych.

Jak wziąć udział w WOBODA?

Każdy może wziąć udział w Światowym Dniu Zakładki do Książki. Wystarczy odwiedzić oficjalną stronę www.ifobookmarks.org/woboda, gdzie można:

• Pobrać darmowe wzory zakładek do wydruku
• Dołączyć do loterii zakładek (Bookmark Raffle)
• Dowiedzieć się o lokalnych wydarzeniach
• Zgłosić własną kolekcję do konkursu
• Przeczytać o historii zakładek i odkryciach Asima Manera

IFOB zachęca również do tworzenia lokalnych wydarzeń – wystaw w bibliotekach, warsztatów w szkołach czy wymian zakładek w księgarniach. Każde działanie promujące zakładki jest mile widziane.

Członkostwo w IFOB jest darmowe i dostępne dla wszystkich zainteresowanych. Członkowie otrzymują newsletter z informacjami o WOBODA, mogą publikować na blogu IFOB, wymieniać się zakładkami z kolekcjonerami z całego świata i uczestniczyć w zamkniętej grupie na Facebooku.

Światowy Dzień Zakładki do Książki to święto stworzone przez pasjonatów dla pasjonatów. Choć nie jest oficjalną inicjatywą międzynarodową, zyskało zasięg globalny dzięki zaangażowaniu społeczności miłośników zakładek. Każdego 25 lutego WOBODA przypomina, że za każdą wielką książką stoi mały, wierny towarzysz – zakładka, która od 2000 lat pomaga czytelnikom na całym świecie.