Europejski Dzień Parków Narodowych: dlaczego obchodzimy go 24 maja?

• 24 maja – stała data Europejskiego Dnia Parków Narodowych, obchodzonego każdego roku w całej Europie.
• Federacja EUROPARC uruchomiła te obchody w 1999 roku, nawiązując do pierwszych parków europejskich.
• Data upamiętnia 1909 rok, kiedy Szwecja powołała pierwsze parki narodowe w Europie.
• Dzień dotyczy obszarów chronionych w szerokim sensie — parków, rezerwatów i terenów sieci Natura 2000.
• W Polsce działa 23 parki narodowe, zajmujące łącznie ok. 1% powierzchni kraju.
• Co roku odwiedza je ponad 10 mln turystów.
• Polskie parki chronią wyjątkowo zróżnicowane ekosystemy — od rozlewisk Narwi po lasy Białowieży wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Europejski Dzień Parków Narodowych (ang. European Day of Parks) obchodzony jest 24 maja każdego roku. Datę wybrała Federacja EUROPARC w 1999 roku — jako coroczne przypomnienie, że obszary chronione są fundamentem europejskiego dziedzictwa przyrodniczego. Rządy, parki i organizacje z całego kontynentu włączają się w obchody, podkreślając znaczenie przyrody dla społeczności, nauki i decyzji publicznych.

Kto ustanowił Europejski Dzień Parków Narodowych i dlaczego właśnie 24 maja?

Federacja EUROPARC (ang. EUROPARC Federation) — organizacja zrzeszająca parki i obszary chronione w Europie — uruchomiła Europejski Dzień Parków Narodowych w 1999 roku. Za datę wybrała 24 maja, bo właśnie w tym dniu w 1909 roku Szwecja powołała pierwsze parki narodowe na kontynencie europejskim.

Inicjując coroczne obchody, EUROPARC połączyła rocznicę szwedzkich parków z postulatem poszerzania świadomości społecznej o roli obszarów chronionych w Europie.

Co obejmuje Europejski Dzień Parków Narodowych?

Europejski Dzień Parków Narodowych dotyczy obszarów chronionych (ang. protected areas) — pojęcia obejmującego rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, parki transgraniczne i tereny należące do sieci Natura 2000.

Celem obchodów jest podnoszenie świadomości o znaczeniu tych obszarów — dla bioróżnorodności, społeczności lokalnych, edukacji przyrodniczej i decyzji publicznych. Każdego roku EUROPARC koncentruje uwagę na innym aspekcie ochrony przyrody: od dziedzictwa kulturowego po łączność krajobrazową i współpracę transgranicznych obszarów chronionych.

23 polskie parki — od rozlewisk po alpejskie szczyty

Polska należy do europejskich krajów z rozbudowaną siecią obszarów chronionych. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego 23 parki narodowe zajmują łącznie ok. 1% powierzchni kraju, a odwiedza je co roku ponad 10 mln turystów.

Pod względem ekosystemów polskie parki tworzą niezwykłe spektrum. Narwiański Park Narodowy to niemal w całości tereny podmokłe i łąki — lasy zajmują zaledwie 1% jego powierzchni. Na przeciwległym krańcu stoi Magurski Park Narodowy, gdzie lasy pokrywają 96% obszaru. Różnorodność ekosystemów przekłada się na bogactwo gatunkowe. Ojcowski Park Narodowy — najmniejszy spośród wszystkich — jest ostoją 17 gatunków nietoperzy, co stanowi ponad dwie trzecie wszystkich gatunków znanych w Polsce. Park Narodowy „Ujście Warty" rejestruje 280 gatunków ptaków, w tym 170 lęgowych, i jest jedną z ważniejszych polskich ostoi ptaków wodno-błotnych.

Najstarsze polskie parki — Białowieski i Pieniński — powstały w 1932 roku, choć pierwsze fragmenty Białowieskiego objęto ochroną rezerwatową już w grudniu 1921 roku. Najmłodszy jest Park Narodowy „Ujście Warty", powołany w 2001 roku. Białowieski Park Narodowy jest jedynym polskim obszarem przyrodniczym wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO; Poleski Park Narodowy chroni mokradła objęte ochroną na podstawie Konwencji Ramsar.

Jak polskie parki obchodzą ten dzień?

Polskie parki narodowe aktywnie włączają się w obchody Europejskiego Dnia Parków, organizując wydarzenia edukacyjne otwarte dla lokalnych społeczności i turystów.

Białowieski Park Narodowy organizuje dni otwarte z oprowadzaniem przez historyczne miejsca parku, udostępnia archiwa i wykłady poświęcone żubrom — gatunkowi, którego powrót z krawędzi wyginięcia jest jednym z największych osiągnięć europejskiej ochrony przyrody. Biebrzański Park Narodowy prowadzi zajęcia edukacyjne z lokalną młodzieżą — pokazy filmów przyrodniczych, stanowiska terenowe i spacery po rozlewiskach. Karkonoski Park Narodowy łączy ochronę przyrody z promocją regionu, organizując wydarzenia poświęcone lokalnej żywności ekologicznej i rękodzielnictwu.

Tak jak muzea i galerie chronią dziedzictwo kultury, polskie parki narodowe sprawują pieczę nad dziedzictwem przyrodniczym — i Europejski Dzień Parków jest okazją, by to dziedzictwo otworzyć dla każdego.