- 13 maja 2026: PTK, PTN i PTO ogłosiły Ogólnopolski Dzień Profilaktyki podczas konferencji w Sejmie RP
- Polska wydaje na profilaktykę 22 EUR rocznie na osobę, prawie 10-krotnie mniej niż średnia UE (202 EUR)
- Choroby serca i nowotwory odpowiadają za ponad 60% wszystkich zgonów w Polsce
- Zdrowe życie Polaka kończy się średnio w wieku 63 lat – 18 lat przed statystyczną śmiercią
- Trzy towarzystwa wnioskują o wzrost finansowania profilaktyki do 4% wydatków zdrowotnych i zaostrzenie regulacji antynikotynowych
- 10 Zdrowia: wspólna lista 10 działań chroniących serce, mózg i zmniejszających ryzyko nowotworów
13 maja 2026 roku Polskie Towarzystwo Kardiologiczne (PTK), Polskie Towarzystwo Neurologiczne (PTN) i Polskie Towarzystwo Onkologiczne (PTO) ogłosiły Ogólnopolski Dzień Profilaktyki. Konferencja odbyła się w Sejmie RP pod patronatem honorowym wicemarszałek Doroty Niedzieli. Po raz pierwszy trzy towarzystwa lekarskie reprezentujące kardiologię, neurologię i onkologię wystąpiły wspólnie: z jednym stanowiskiem i wspólnym wnioskiem o reformę systemu profilaktyki chorób przewlekłych w Polsce.
W wydarzeniu uczestniczyła także Marta Golbik, przewodnicząca Sejmowej Komisji Zdrowia. To ważny kontekst polityczny: inicjatywa została przedstawiona jako apel środowiska lekarskiego i zarazem temat do dalszej pracy parlamentarnej.
Inicjatywa lekarzy, nie uchwała parlamentarna
Ogólnopolski Dzień Profilaktyki jest inicjatywą trzech towarzystw lekarskich. Inicjatorzy wnioskują o ustanowienie 13 maja oficjalnym dniem profilaktyki przez Sejm lub Senat; formalna decyzja parlamentarna nie zapadła.
Data 13 maja nie jest przypadkowa. W tym samym tygodniu przypada Europejski Dzień Profilaktyki Udarowej (drugi wtorek maja) oraz Europejski Dzień Walki z Czerniakiem (12 maja). Ogłoszenie w Sejmie nadaje inicjatywie charakter publiczny i wzmacnia wniosek o sformalizowanie tej daty w kalendarzu.
Dlaczego kardiolog, neurolog i onkolog mówią to samo
W polskiej medycynie profilaktyka serca, mózgu i onkologiczna funkcjonują najczęściej w osobnych programach, kampaniach i strukturach. Tymczasem, jak podkreślają autorzy wspólnego stanowiska, w codziennej praktyce klinicznej to ci sami pacjenci i te same czynniki ryzyka.
„Nie powinniśmy budować strategii profilaktyki w osobnych ścieżkach: kardiologicznej, neurologicznej i onkologicznej. W praktyce klinicznej to ci sami pacjenci i te same czynniki ryzyka. Skuteczna profilaktyka musi być wspólna, spójna i wdrażana na każdym poziomie systemu. Każdy obywatel ma zdrowie w swoich rękach, ale obowiązkiem państwa jest stworzenie warunków, które ułatwią podejmowanie właściwych decyzji zdrowotnych.” – prof. Marek Gierlotka, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego
„Z perspektywy neurologii skutki niewystarczającej profilaktyki są szczególnie widoczne. Udar mózgu to główna przyczyna trwałej niepełnosprawności osób dorosłych, a w wielu przypadkach można mu skutecznie zapobiec.” – prof. Alina Kułakowska, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego
Choroby układu krążenia i nowotwory odpowiadają łącznie za ponad 60% wszystkich zgonów w Polsce. Rocznie rozpoznawanych jest prawie 193 tys. nowych zachorowań na nowotwory i ponad 70 tys. udarów mózgu. Według danych organizatorów wskaźnik zgonów możliwych do uniknięcia jest w Polsce o 67% wyższy niż średnia unijna.
Działanie na te czynniki jednocześnie jest skuteczniejsze niż oddzielne kampanie dla każdej specjalności.
Trzy postulaty pod adresem rządu i parlamentu
Wspólne stanowisko PTK/PTN/PTO określa trzy obszary niezbędnych zmian systemowych.
Finansowanie profilaktyki
Polska przeznacza na profilaktykę 1,7% wydatków zdrowotnych, według stanowiska organizatorów trzykrotnie mniej niż wynosi średnia unijna.
| Wskaźnik | Polska | Średnia UE |
|---|---|---|
| Wydatki na profilaktykę (% wydatków zdrowotnych) | 1,7% | 4% |
| Wydatki na profilaktykę na mieszkańca rocznie | 22 EUR | 202 EUR |
Towarzystwa postulują dojście do europejskiego poziomu finansowania, z przeznaczeniem środków na dostępność badań profilaktycznych i edukację zdrowotną. Udział kobiet w badaniach mammograficznych spadł (według danych organizatorów) z 41% w 2016 roku do 26,5% w 2023 roku.
Integracja programów prewencyjnych
Postulaty obejmują połączenie osobnych programów profilaktycznych w jedną spójną ścieżkę pacjenta. Towarzystwa wskazują na narzędzie „10 Zdrowia” jako model takiej integracji. Jego wdrożenie do aplikacji MojeIKP umożliwi każdemu obywatelowi ocenę własnego ryzyka w obszarze chorób sercowo-naczyniowych, neurologicznych i onkologicznych za pomocą jednej ankiety.
Regulacje prozdrowotne i polityka fiskalna
Stanowisko postuluje zaostrzenie regulacji antynikotynowych, szczególnie w odpowiedzi na ekspansję e-papierosów. Organizatorzy wskazują, że 21,2% chłopców i 23,4% dziewcząt w wieku 13–15 lat sięga po e-papierosy. Osobny obszar stanowi polityka wobec otyłości: ok. 20% nowotworów wiąże się z nadmierną masą ciała, a podatek cukrowy, generujący ok. 1,4–1,6 mld PLN rocznie, powinien według organizatorów finansować programy walki z nadwagą i otyłością.
10 Zdrowia – co każdy może sprawdzić już dziś
„Za ok. 80% nowotworów odpowiadają czynniki zewnętrzne związane ze stylem życia. Profilaktyka jest zatem fundamentem, jeśli chcemy realnie zmniejszyć liczbę zachorowań i zgonów. Nie wystarczy mówić pacjentom, że powinni się badać. Musimy budować system, który wspiera zdrowe wybory, ułatwia dostęp do badań i pozwala wcześniej rozpoznawać ryzyko.” – prof. Piotr Rutkowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego
„10 Zdrowia” to wspólne narzędzie PTK, PTN i PTO łączące dotychczasowe „10 dla Serca” z Europejskim Kodeksem Walki z Rakiem i rekomendacjami dla zdrowia mózgu. Każdy z dziesięciu wskaźników jest mierzalny i powiązany z konkretnymi działaniami możliwymi do podjęcia samodzielnie lub z pomocą lekarza.
- Zdrowe żywienie
- Regularna aktywność fizyczna
- Zero tytoniu i nikotyny
- Zero alkoholu
- Zdrowy sen
- Dobrostan psychiczny
- Prawidłowa masa ciała
- Optymalne ciśnienie tętnicze
- Optymalne stężenie cholesterolu LDL
- Optymalne stężenie glukozy
Listę uzupełniają regularne badania profilaktyczne i szczepienia ochronne. Ankieta w aplikacji MojeIKP umożliwia już dziś ocenę czynników ryzyka, docelowo w pełnej wersji „10 Zdrowia”, dostępnej dla każdego po 20. roku życia.
13 maja w kalendarzu: wniosek czeka na odpowiedź parlamentu
Zdrowe życie Polaka kończy się statystycznie w wieku 63 lat. Śmierć następuje przeciętnie dopiero w wieku 78,7 lat. Te niemal dwie dekady z chorobami ograniczającymi codzienną aktywność są głównym argumentem organizatorów: profilaktyka wymaga stałego miejsca w kalendarzu i w budżecie, nie tylko jednorazowych kampanii.
Konferencja z 13 maja 2026 wpisuje się w ciągłość Roku Profilaktyki Zdrowotnej 2026, ustanowionego uchwałą Sejmu RP z 26 września 2025 roku (418 głosami za, bez sprzeciwu). Inicjatorzy liczą na decyzję parlamentarną w ramach prac nad nowym Narodowym Programem Zdrowia. Do czasu formalnego ustanowienia 13 maja pozostaje dniem ogłoszonym przez trzy największe polskie towarzystwa lekarskie – i pierwszym od lat przykładem, gdy kardiologia, neurologia i onkologia przemówiły do rządu jednym głosem.