- 13 maja 2026 — PTK, PTN i PTO ogłosiły Ogólnopolski Dzień Profilaktyki podczas konferencji w Sejmie RP
- Polska wydaje na profilaktykę 22 EUR rocznie na osobę — prawie 10-krotnie mniej niż średnia UE (202 EUR)
- Choroby serca i nowotwory odpowiadają za ponad 60% wszystkich zgonów w Polsce
- Zdrowe życie Polaka kończy się średnio w wieku 63 lat — 18 lat przed statystyczną śmiercią
- Trzy towarzystwa wnioskują o wzrost finansowania profilaktyki do 4% wydatków zdrowotnych i zaostrzenie regulacji antynikotynowych
- 10 Zdrowia — wspólna lista 10 działań chroniących serce, mózg i zmniejszających ryzyko nowotworów
13 maja 2026 roku Polskie Towarzystwo Kardiologiczne (PTK), Polskie Towarzystwo Neurologiczne (PTN) i Polskie Towarzystwo Onkologiczne (PTO) ogłosiły Ogólnopolski Dzień Profilaktyki. Konferencja odbyła się w Sejmie RP pod patronatem honorowym wicemarszałek Doroty Niedzieli. Po raz pierwszy trzy towarzystwa lekarskie reprezentujące kardiologię, neurologię i onkologię wystąpiły wspólnie — z jednym stanowiskiem i wspólnym wnioskiem o reformę systemu profilaktyki chorób przewlekłych w Polsce.
W wydarzeniu uczestniczyła także Marta Golbik, przewodnicząca Sejmowej Komisji Zdrowia. To ważny kontekst polityczny: inicjatywa została przedstawiona nie tylko jako apel środowiska lekarskiego, ale jako temat do dalszej pracy parlamentarnej.
Inicjatywa lekarzy, nie uchwała parlamentarna
Ogólnopolski Dzień Profilaktyki jest inicjatywą trzech towarzystw lekarskich. Inicjatorzy wnioskują o ustanowienie 13 maja oficjalnym dniem profilaktyki przez Sejm lub Senat — formalna decyzja parlamentarna nie zapadła.
Data 13 maja nie jest przypadkowa. W tym samym tygodniu przypada Europejski Dzień Profilaktyki Udarowej (drugi wtorek maja) oraz Europejski Dzień Walki z Czerniakiem (12 maja). Ogłoszenie w Sejmie nadaje inicjatywie charakter publiczny i wzmacnia wniosek o sformalizowanie tej daty w kalendarzu.
Dlaczego kardiolog, neurolog i onkolog mówią to samo
W polskiej medycynie profilaktyka serca, mózgu i onkologiczna funkcjonują najczęściej w osobnych programach, kampaniach i strukturach. Tymczasem — jak podkreślają autorzy wspólnego stanowiska — w codziennej praktyce klinicznej to ci sami pacjenci i te same czynniki ryzyka.
"Nie powinniśmy budować strategii profilaktyki w osobnych ścieżkach: kardiologicznej, neurologicznej i onkologicznej. W praktyce klinicznej to ci sami pacjenci i te same czynniki ryzyka. Skuteczna profilaktyka musi być wspólna, spójna i wdrażana na każdym poziomie systemu. Każdy obywatel ma zdrowie w swoich rękach, ale obowiązkiem państwa jest stworzenie warunków, które ułatwią podejmowanie właściwych decyzji zdrowotnych." — prof. Marek Gierlotka, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego
"Z perspektywy neurologii skutki niewystarczającej profilaktyki są szczególnie widoczne. Udar mózgu to główna przyczyna trwałej niepełnosprawności osób dorosłych, a w wielu przypadkach można mu skutecznie zapobiec." — prof. Alina Kułakowska, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego
Choroby układu krążenia i nowotwory odpowiadają łącznie za ponad 60% wszystkich zgonów w Polsce. Rocznie rozpoznawanych jest prawie 193 tys. nowych zachorowań na nowotwory i ponad 70 tys. udarów mózgu. Według danych organizatorów wskaźnik zgonów możliwych do uniknięcia jest w Polsce o 67% wyższy niż średnia unijna.
Działanie na te czynniki jednocześnie jest skuteczniejsze niż oddzielne kampanie dla każdej specjalności.
Trzy postulaty pod adresem rządu i parlamentu
Wspólne stanowisko PTK/PTN/PTO określa trzy obszary niezbędnych zmian systemowych.
Finansowanie profilaktyki
Polska przeznacza na profilaktykę 1,7% wydatków zdrowotnych — według stanowiska organizatorów trzykrotnie mniej niż wynosi średnia unijna.
| Wskaźnik | Polska | Średnia UE |
|---|---|---|
| Wydatki na profilaktykę (% wydatków zdrowotnych) | 1,7% | 4% |
| Wydatki na profilaktykę na mieszkańca rocznie | 22 EUR | 202 EUR |
Towarzystwa postulują dojście do europejskiego poziomu finansowania, z przeznaczeniem środków na dostępność badań profilaktycznych i edukację zdrowotną. Udział kobiet w badaniach mammograficznych spadł — według danych organizatorów — z 41% w 2016 roku do 26,5% w 2023 roku.
Integracja programów prewencyjnych
Postulaty obejmują połączenie osobnych programów profilaktycznych w jedną spójną ścieżkę pacjenta. Towarzystwa wskazują na narzędzie "10 Zdrowia" jako model takiej integracji. Jego wdrożenie do aplikacji MojeIKP umożliwi każdemu obywatelowi ocenę własnego ryzyka w obszarze chorób sercowo-naczyniowych, neurologicznych i onkologicznych za pomocą jednej ankiety.
Regulacje prozdrowotne i polityka fiskalna
Stanowisko postuluje zaostrzenie regulacji antynikotynowych — szczególnie w odpowiedzi na ekspansję e-papierosów. Organizatorzy wskazują, że 21,2% chłopców i 23,4% dziewcząt w wieku 13–15 lat sięga po e-papierosy. Osobny obszar stanowi polityka wobec otyłości: ok. 20% nowotworów wiąże się z nadmierną masą ciała, a podatek cukrowy — generujący ok. 1,4–1,6 mld PLN rocznie — powinien według organizatorów finansować programy walki z nadwagą i otyłością.
10 Zdrowia — co każdy może sprawdzić już dziś
"Za ok. 80% nowotworów odpowiadają czynniki zewnętrzne związane ze stylem życia. Profilaktyka jest zatem fundamentem, jeśli chcemy realnie zmniejszyć liczbę zachorowań i zgonów. Nie wystarczy mówić pacjentom, że powinni się badać. Musimy budować system, który wspiera zdrowe wybory, ułatwia dostęp do badań i pozwala wcześniej rozpoznawać ryzyko." — prof. Piotr Rutkowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego
"10 Zdrowia" to wspólne narzędzie PTK, PTN i PTO łączące dotychczasowe "10 dla Serca" z Europejskim Kodeksem Walki z Rakiem i rekomendacjami dla zdrowia mózgu. Każdy z dziesięciu wskaźników jest mierzalny i powiązany z konkretnymi działaniami możliwymi do podjęcia samodzielnie lub z pomocą lekarza.
- Zdrowe żywienie
- Regularna aktywność fizyczna
- Zero tytoniu i nikotyny
- Zero alkoholu
- Zdrowy sen
- Dobrostan psychiczny
- Prawidłowa masa ciała
- Optymalne ciśnienie tętnicze
- Optymalne stężenie cholesterolu LDL
- Optymalne stężenie glukozy
Listę uzupełniają regularne badania profilaktyczne i szczepienia ochronne. Ankieta w aplikacji MojeIKP umożliwia już dziś ocenę czynników ryzyka — docelowo w pełnej wersji "10 Zdrowia", dostępnej dla każdego po 20. roku życia.
13 maja w kalendarzu: wniosek czeka na odpowiedź parlamentu
Zdrowe życie Polaka kończy się statystycznie w wieku 63 lat — śmierć następuje przeciętnie dopiero w wieku 78,7 lat. Te niemal dwie dekady z chorobami ograniczającymi codzienną aktywność są kluczowym argumentem organizatorów: profilaktyka wymaga stałego miejsca w kalendarzu i w budżecie, nie tylko jednorazowych kampanii.
Konferencja z 13 maja 2026 wpisuje się w ciągłość Roku Profilaktyki Zdrowotnej 2026, ustanowionego uchwałą Sejmu RP z 26 września 2025 roku (418 głosami za, bez sprzeciwu). Inicjatorzy liczą na decyzję parlamentarną w ramach prac nad nowym Narodowym Programem Zdrowia. Do czasu formalnego ustanowienia 13 maja pozostaje dniem ogłoszonym przez trzy największe polskie towarzystwa lekarskie — i pierwszym od lat przykładem, gdy kardiologia, neurologia i onkologia przemówiły do rządu jednym głosem.