Bożena – znaczenie imienia
Bożena to stare imię słowiańskie zbudowane na rdzeniu boż-, od słowa Bóg. Powstało ze skrócenia imion dwuczłonowych w rodzaju Bożebora, Bożeciecha czy Bożydara, do których dodano przyrostek spieszczający -ana, -ena albo -ina. Znaczy tyle co „obdarowana przez Boga".
W Polsce imię poświadczono już w XIII wieku, ale w postaciach Bożana i Bożechna; istniało też męskie Bożan. Sama forma Bożena przyszła do nas z czeskiego i rozpowszechniła się dopiero w XIX wieku. W Bułgarii występują formy Bożana, Bożina i Bożika.
Wariant Bożenna, przez dwa „n", długo uchodził za błąd: „Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN" z 1999 roku tak go właśnie oceniał. Rada Języka Polskiego dopuściła tę pisownię dopiero w 2006 roku.
Imię niemal przestało być nadawane: w 2025 roku otrzymało je szesnaście dziewczynek, przy blisko 195 tysiącach żyjących Bożen.
Czy jest święta Bożena?
Nie ma. Znaczenie imienia ma za to ścisły odpowiednik wśród świętych: greckie Dorota, od dōron (dar) i theos (Bóg), to dokładnie ta sama „obdarowana przez Boga". Polsce najbliższa jest błogosławiona Dorota z Mątowów, czternastowieczna rekluza z Kwidzyna.
Najsłynniejsza Bożena obchodziła imieniny jako Barbara
Božena Němcová, autorka „Babički" i jedna z centralnych postaci czeskiego odrodzenia narodowego, urodziła się jako Barbora.
Imienia Božena użyła po raz pierwszy w 1843 roku, podpisując nim wiersz „Ženám českým" w czasopiśmie „Květy". Wybór był deklaracją: zamiast greckiej Barbory imię słowiańskie, noszone w XI wieku przez żonę czeskiego księcia Oldrzicha. Wśród czeskich patriotów takie zmiany były wtedy zwyczajem.
Božena została jej imieniem publicznym i literackim. W domu, wśród najbliższych, świętowała jednak dalej jako Barbora.
